Jak zrobić sok jabłkowy: porady dotyczące wyciskania soku
Przygotowanie soku składa się z kilku etapów:
1) Zebrać, posortować i umyć jabłka;
Najpierw trzeba zebrać i dokładnie posortować jabłka, zwłaszcza jeśli owoce zostały zebrane z ziemi. Najlepiej wyciskać sok ze świeżo zebranych z drzewa jabłek. W ten sposób
- - uzyskasz największą wydajność soku (70% i więcej);
- - zachowasz naturalne drożdże niezbędne do fermentacji (jeśli zamierzasz zrobić z soku wino, jest to szczególnie ważne);
- - zaoszczędzisz czas na usuwaniu uszkodzonych miejsc i myciu jabłek;
- - otrzymasz maksymalną ilość witamin;
- - taki sok będzie najsmaczniejszy i najzdrowszy.
Rysunek 1. Torba do zbierania jabłek i owoców 10 l (Producent: LE KANGOUROU)
Jabłka można zbierać bezpośrednio z gałęzi albo potrząsnąć jabłonią, a następnie zebrać owoce z ziemi. Do tego istnieje specjalne wyposażenie. Może to być linowy otrząsacz drzew, który mocuje się do traktora, wykorzystując wał odbioru mocy, lub akumulatorowe maszyny do zbioru opadłych jabłek.
Rysunek 2. Zbieracz do opadłych jabłek Obstraupe 05 (Producent: Organic Tools GmbH)
Wideo 1. Linowy otrząsacz drzew (Producent: HUEMER OBSTERNTETECHNIK)
Jeśli wyciskać sok z opadłych jabłek, które leżały na ziemi już kilka dni, to wydajność soku będzie znacznie mniejsza (około 20-40%). Także wydajność soku będzie niska, jeśli zebrać jabłka z drzewa i wyciskać sok po kilku tygodniach. Przy zwykłym przechowywaniu jabłka szybko tracą wilgoć, rozpada się struktura komórkowa i owoce stają się mączyste, szczególnie jeśli były uszkodzone. Jabłka mogą długo pozostawać soczyste tylko przy prawidłowym przechowywaniu w wyspecjalizowanych przechowalniach z kontrolowaną atmosferą i stałym mikroklimatem. Udaje się to osiągnąć dzięki podwyższonej wilgotności powietrza 90-95%, niskiej temperaturze 0…+2 °C, zmienionemu składowi powietrza, a także obróbce jabłek przed przechowywaniem.
Po zbiorze i sortowaniu umyj jabłka i włóż je do wiader, pozwalając wodzie spłynąć. Nie należy używać jabłek nadgniłych i zapleśniałych, ponieważ obecność nawet kilku zepsutych owoców może pogorszyć walory smakowe i skrócić okres przechowywania produktu końcowego. Aby sok był smaczniejszy i bardziej aromatyczny, używaj owoców z różnych jabłoni. Do wyciskania soku najlepiej nadają się jesienne odmiany jabłek, ponieważ mają bardziej zwartą miąższ i zawierają więcej soku. Letnie odmiany szybko przejrzewają i stają się mączyste. Należy używać dojrzałych jabłek lub lekko niedojrzałych, ponieważ przejrzałe owoce są zbyt mączyste, słabo poddają się prasowaniu, a w efekcie sok wychodzi mętny z dużą zawartością miąższu. W niedojrzałych jabłkach jest mniej wilgoci, a sok wychodzi kwaśny. Taki sok można rozcieńczyć wodą pitną i dodać cukier, jednak nie będzie tak zdrowy i smaczny jak sok z dojrzałych jabłek.
2) Rozdrobnić jabłka za pomocą rozdrabniacza;
Następnie jabłka należy rozdrobnić. W rezultacie powstaje jednorodna masa jabłkowa, z której sok zaczyna się wydzielać nawet bez prasowania. Do rozdrabniania użyj ręcznego lub elektrycznego rozdrabniacza, uprzednio mocując go nad pojemnikiem na rozdrobnione jabłka, na przykład między dwiema ławkami lub bezpośrednio nad koszem prasy. Zwykłe krojenie nożem nie wystarcza. Optymalny rozmiar kawałków to około 6-8 mm (tak jak ściera się marchew na tarce o grubych oczkach). Taki rozmiar jest optymalny do prasowania. Zbyt drobna frakcja będzie zapychać worek filtracyjny. Zbyt duże kawałki jabłek będą źle poddawać się prasowaniu. Warto zaznaczyć, że podczas rozdrabniania jabłek pestki powinny pozostać całe, co pozwala uniknąć niepożądanej goryczki soku.
Rysunek 3. Elektryczny rozdrabniacz do jabłek ESE-055 (Producent: APPLE PRESS LTD.)
3) Wycisnąć rozdrobnione jabłka za pomocą prasy;
Prasę śrubową przykręca się do powierzchni wkrętami samogwintującymi. Prasę hydrauliczną wystarczy postawić na stole lub ławce.
Aby sok był bardziej klarowny i zawierał mało miąższu, do kosza wkłada się worek filtracyjny. Następnie do kosza wkłada się rozdrobnioną masę jabłkową. Brzegi worka zawija się, przykrywając masę jabłkową, i na wierzchu układa się tłok. Kosz prasy ustawia się dokładnie w centrum i za pomocą śruby lub podnośnika wyciska się sok. Ciśnienie w koszu należy zwiększać stopniowo, aby sok zdążył oddzielać się od masy jabłkowej. Gdy cały sok spłynie, beczułkę wyjmuje się wraz z podstawką, a następnie tłok wraz z wytłokami jabłkowymi wypycha się na zewnątrz. Jeden cykl pracy prasy trwa 5-10 min (załadunek, wyciskanie, rozładunek kosza). W zależności od odmiany, stopnia dojrzałości jabłek oraz stopnia wstępnego rozdrobnienia, wydajność soku wynosi około 50-70% masy jabłkowej. Tak więc przy pojemności kosza 10 litrów w 1 cyklu można wycisnąć 5-7 litrów soku jabłkowego.
Rysunek 4. Prasa hydrauliczna do wyciskania soku GP-26 (Producent: APPLE PRESS LTD.)
Przybliżona wydajność soku
Z soczystych jabłek, w zależności od ich odmiany i dojrzałości, zebranych z jabłoni wydajność soku wynosi 50-70%. Z opadłych i poleżałych jabłek – 20-40%.
Dla wygody można na rurkę podstawki założyć silikonowy wężyk, którego drugi koniec umieścić w pojemniku na sok.
Stosowanie filtrów-diaphragm lub drewnianych kratek
Aby zwiększyć wydajność soku, można stosować filtry-diaphragmy (fr. “scourtin”, wł. "fiscoli”) lub drewniane kratki. Pozwala to podzielić masę jabłkową na cieńsze warstwy. Kratki pełnią rolę drenażu i umożliwiają lepsze spływanie soku z wnętrza na zewnątrz kosza podczas prasowania. Im więcej warstw, tym większa wydajność soku. Do wyciskania soku jabłkowego zwykle potrzeba 3-5 kratek, co dzieli masę jabłkową na 4-6 warstw. Dokładnie ta zasada jest stosowana w prasach typu pakietowego.
Rysunek 4. Filtr-diaphragma do prasy bez centralnego otworu, 100% nylon (Producent: SARL La Scourtinerie)
Metodę tę stosuje się również do tłoczenia oliwy z oliwek w niewielkich zakładach. Tylko masa oliwkowa jest dzielona na 50 i więcej warstw.
Rysunek 5. Filtr-diaphragma do prasy z centralnym otworem, 100% polipropylen (Producent: Roberti Giovanni s.n.c.)
Jeśli dysponujesz dużą ilością czasu, można wycisnąć jeszcze o 5-10% więcej soku. W tym celu zostaw masę jabłkową pod naciskiem podnośnika lub śruby na kilka minut pod koniec wyciskania. Następnie dopompuj podnośnik i odczekaj jeszcze trochę czasu. Powtarzaj tę operację, dopóki sok nadal się wydziela.
Wybór worka do filtracji soku
Aby uzyskać czysty sok z minimalną zawartością miąższu, należy używać worów o drobnych oczkach: 100% poliester (lawsan) lub 100% len. Taki worek nadaje się do wyciskania soku z jabłek, gruszek, ananasa, imbiru, rabarbaru, winogron i innych soczystych twardych owoców, jagód lub warzyw, które zawierają grube włókna. Jagody i owoce o drobnych włóknach będą zapychać worek filtracyjny (np. czarna porzeczka, śliwka, brzoskwinia itp.). Tkanina lniana jest bardzo wytrzymała, jedną z nielicznych tkanin, która jest mocniejsza na mokro niż na sucho. Wory lniane są nieco droższe, ale bardziej ekologiczne, ponieważ przy wymianie worka do środowiska nie trafia plastik. Len to naturalne włókno, które w pełni rozkłada się w sposób naturalny.
Rysunek 6. Worek do filtracji soku, 100% poliester (Producent: APPLE PRESS LTD.)
Jeśli chcesz uzyskać sok z miąższem, należy używać worka o grubych oczkach (100% polipropylen). Taki worek nadaje się do wyciskania soku ze śliwek, moreli, brzoskwiń, czerwonej porzeczki, czarnej porzeczki oraz innych jagód i owoców. Worek o grubych oczkach można też stosować do jabłek, gruszek i winogron, ale sok w tym przypadku będzie mniej klarowny.
Rysunek 7. Worek do filtracji soku o grubych oczkach, 100% polipropylen (Producent: APPLE PRESS LTD.)
Rekomendacja: zawsze warto mieć jeden zapasowy worek, aby proces wyciskania soku nie zatrzymał się z powodu rozerwanego worka.
Po użyciu prasy i rozdrabniacza należy umyć wszystkie części mające kontakt z sokiem i dokładnie wysuszyć. Prasę i rozdrabniacz należy przechowywać w suchym, ciemnym miejscu. Od tego zależy trwałość Twojej prasy do jabłek.
Za pomocą prasy sok można wyciskać nie tylko z jabłek i gruszek, pigwy, cydonii, ale także z jagód: winogron, porzeczek, aronii, rokitnika. Z warzyw: buraków, marchewki, dyni, a nawet z ananasa, rabarbaru i imbiru.
Jednak przy wyciskaniu soku z jagód są swoje niuanse.
Jak wycisnąć sok z czarnej/czerwonej porzeczki – przeczytaj tutaj
Jeśli zamierzasz zrobić z jabłek cydr lub wino, pozostaw rozdrobnioną masę jabłkową na 1-2 dni przed wyciskaniem. W winiarstwie proces ten nazywa się maceracją. Zwiększy to wydajność soku i sprawi, że wino będzie bardziej aromatyczne.
Przydatne wskazówki:
Dodaj do soku jabłkowego dynię. W tym celu rozdrobnij dynię razem z jabłkami i wyciśnij sok. Sok dyniowy złagodzi kwasowość jabłek i nada mu łagodności.
Jeśli masz dużo gruszek, można zrobić sok gruszkowy lub jabłkowo-gruszkowy. Taki sok będzie słodszy i szczególnie spodoba się Twoim dzieciom.
Smaczny i zdrowy sok można zrobić z innych owoców i warzyw, na przykład z marchewki lub buraków.
Dodaj do jabłek trochę aronii. Sok nabierze czerwonawego koloru i przyjemnego cierpkiego smaku.
4) Spasteryzować albo zamrozić;
Sok wyciśnięty — co dalej? Świeży sok jabłkowy przechowuje się w chłodzie przez 4-5 dni. Jeśli chcesz zachować sok na zimę, należy go spasteryzować i przelać do słoików lub butelek. Spasteryzowany sok jabłkowy przechowuje się 1-2 lata. Świeży sok można również przechowywać w zamrażarce.
Jak zachować sok na zimę – 9 sposobów - przeczytaj tutaj
© APPLE PRESS LTD. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie, rozpowszechnianie i wykorzystywanie tekstu, obrazów lub jakichkolwiek innych materiałów strony bez pisemnej zgody właściciela praw autorskich jest zabronione.
